Genel Bilgiler:
Omurga veretebra da adı verilen omurlardan oluşur. Omurganın ortasından omurilik geçer. Boyun bölgesinde 7 omurun arasından 8 çift sinir kökü çıkar ve vücudun dik durmasını sağlar. Omurlar arasında disk adı verilen kıkırdak ve jelatinöz yapıda destek dokuları bulunur. Omurlar arasındaki diskler, omurlar üzerine yük binmesine engel olur ve hareket kolaylığı sağlar. Omur bölgesinde meydana gelen değişiklikler; örneğin düzensiz ve dengesiz hareket yapma, ağırlık kaldırma gibi hareketlerle adaleler kasılır ve bu bağlar sıkışır. Ayrıca yaşlandıkça diskin merkezi su içeriğini kaybeder, diskin yastıklama görevini eskisi kadar iyi yapamaz hale getirebilir.

Disk bu nedenlerle hasar gördüğünde dış tabakası da yırtılabilir ve disk içindeki jelatinöz doku dış tabakadaki bir yırtıktan çıkarak sinirlerin ve omuriliğin yer aldığı boşluğa taşar. Bu durum da boyun fıtığına neden olur. Bu taşma kol ve omuriliğe giden sinirlere baskı yaptığından çeşitli şikayetler oluşturur.


Boyun Fıtığı Neden Olur:

Boyun fıtığının en sık görülme yaşları 20-40 yaşları arası olup, genellikle vücudunu çok kullanan kişilerde, travmalar, zorlanmalar, uzun süre hareketsizlik ve diskin yaşlanmaya bağlı su kaybetmesi sonucu disklerde aşınma ve fonksiyon kaybı meydana gelmesiyle oluşabilmektedir. Omurlar arasında bulunan diskin dış tabakası yırtılarak içindeki jelatinöz sıvı, omur ve sinir aralıklarına sızarak boyun fıtığına (servikal disk hernisi) neden olur. Sızan jelatinöz sıvı etrafındaki sinirlere bazen omuriliğe baskı yaparak bu kişide boyun fıtığına özgü belirtiler ortaya çıkar.

 

Boyun fıtığı kimlerde olur?

– Boynun aşırı hareketsiz kaldığı haller ve duruş bozukluğuna yol açan uzun süreli masa ya da bilgisayar başında ve televizyon karşısında uzun süre oturmak ve cep telefonu ile uzun süre vakit geçirmek
– Soğuk klima iklim değişiklilerinde soğuk ortamda bulunmak olarak sayılabilir.
– Ailesel faktörler de önemlidir. Ailesinde boyun fıtığı olan kişilerde boyun fıtığı ortaya çıkma olasılığı artar.
– Travmalar özellikle boyuna alınan darbeler ve geçirilmiş kazalar da boyun fıtığına yol açabilir.
– Meslek hastalığı olarak adlandırılan ev hizmetlerinde çalışanlarda, şoförlerde, bankacılarda ve uzun süre bilgisayar ile çalışılması gereken mesleklerde boyun fıtığı sık görülür.

 

Boyun Fıtığının belirtileri nelerdir?

En sık boynun en hareketli olan C5- 6 ve C6- 7 denilen 5. ve 6. Omurlar arasında ikinci sıklıkla 6. ve 7. omurlar arasında görülmektedir. Boyun fıtığı belirtileri buna bağlı olarak gelişen ağrılar; sırta, kürek kemiğine, omuza, başın arka tarafına ve parmak ucuna kadar yayılan ağrılardır. Ağrının niteliği ve yayılımı şu şekildedir

  • Boyun ağrısı: Başın arka kısmından şakaklara doğru yayılabilir.
  • Sırt, kol ve omuzlarda ağrı
  • Kol ve parmaklarda uyuşmalar ve karıncalanma
  • Duyu kaybı
  • Elektriklenme
  • Kol ve el kaslarında güç kaybı
  • Reflekslerde zayıflama
  • Kolda incelme

Boyun fıtığında yukarıdaki belirtilerde iyileşme başlamamış ve ilerlemiş olgularda cerrahi müdahale edilmezse hastaların etkilenen bölgelerinde tamamen bir his kaybı ve felç gelişimi olabilmektedir.

 

Boyun Fıtığının Teşhisi Nasıl Yapılmaktadır?

Öncelikle hastaya doktorunuz tarafından yapılacak muayene sonrası ağrının cinsi ve yeri tespit edilmeye çalışılır, yukarıda da bahsedilen herhangi bir kuvvet kaybı, duyu kaybı ve de anormal refleks tespit edilmeye çalışılır.
Kesin teşhis için röntgen filmi, Bilgisayarlı Tomografi (CT) ve MR radyolojik yöntemlerinin bir veya birkaçı kullanabilir.
Röntgende boyun omurlarının dizilimi, kireçlenmeye bakılır. Yine bilgisayarlı tomografide sinirlerin geçtiği kanalı ya da kireçlenmiş bir diski ya da tahrip olmuş kemik yapıya bakılır. Boyun fıtığını göstermede altın standart dediğimiz MR’da fıtığın omurilik ve sinirlere yaptığı bası net görülebilir. Birden fazla boyun fıtığı olanlarda sinir kalitelerini ve boyundan kola giden sinirin başka bir nedenle uyuşmasını gösteren EMG tetkiki de gerekebilmektedir.
Boyun fıtığının ayırıcı teşhisinde biyokimyasal laboratuvar testleri boyun fıtığı ile karışan altta yatan herhangi bir romatolojik ya da kanser gibi kötü seyirli bir hastalık bulunup bulunmadığının ekarte edilmesinde etkili olabilir.

 

Boyun Fıtığının Tedavisi Nasıl yapılır?

1- Boyun Fıtığında Cerrahi Olmayan Tedavi Yöntemleri Nelerdir?
Boyun fıtığı hastaların çoğu hiçbir tedavi görmeksizin iyiye gidebilir. Ağrısı devam eden hastaların tedavisi için değişik seçenekler mevcuttur. İlaç tedavisi olarak ağrı kesiciler ve kas gevşeticiler kullanılır. Duruma göre istirahat, boyunluk, sinir tahrişini azaltmaya yönelik ilaçlar, ağrı kontrolü için ağrı kesiciler, fizik tedavi, egzersiz veya steroid enjeksiyonları gibi tedaviler önerebilir.
İlaç tedavisi ve istirahat ve boyunluk tedavilerinden fayda görmeyen hastalar fizik tedavi uzmanları tarafından boyunda itme, çekme ve germe egzersizleri yapılabilir. Boyun omuru çevresindeki kasları güçlendirmek için boyun fıtığı egzersizleri önerilir.

Boyun Çekme- Germe Egzersizi
Öncelikle fizik tedavi doktorunun önerisi ile fizyoterapistler eşliğinde düz bir zeminde yatakta sırt üstü uzandıktan sonra başın yavaşça arkaya doğru hareket ettirilmesi ile gerçekleştirilir. Hasta eğitimini aldıktan sonra bu işlemleri evde de uygulayabilir.

Boyun Retraksiyon (Çekme) Egzersizi
Yine fizik tedavi doktorunun önerisi ile fizyoterapisteler eşliğinde sırt üstü yatılan pozisyonda gerçekleştirilen retraksiyon egzersizi, eğitimi verilir ve evde uygulanmaya devam edilebilir.
Boyun fıtıklarının büyük çoğunluğu ameliyatsız iyileşir. Hastanın kol ve ellerinde ilerleyici güç kaybı varsa ve hasta diğer tedavilere cevap vermiyorsa cerrahi düşünülebilir. Boyun fıtığı ameliyatı, beyin cerrahları tarafından yapılan bir ameliyattır.

2- Boyun Fıtığının Spinal Enjeksiyon ile Tedavisi
Boyun fıtığına bağlı çok şiddetli kol ağrılarını rahatlatmak için tecrübeli hekim tarafından hastane şartlarında omurilik içindeki epidural boşluğa kortizon ilaçlar enjekte edebilir. Kortizon enjeksiyonları ile kişinin bazı şikayetlerinde uzun bir süre boyunca rahatlama sağlayabildiği gibi ikinci ve üçüncü enjeksiyonlarla desteklenebilir. Enjeksiyonun amacı infilamasyonu (ödem) azaltarak rahatlama sağlamaktır.
Yine tecrübeli hekim tarafından omurga boyunca yer alan ağrılı yumuşak doku ve kaslara direk olarak yapılan tetikleyici noktalar (trigger point) adı verilen bölgelere yapılan enjeksiyonlar lokal anestetik (bazen kortikosteroidler de eklenebilir) ile enjeksiyonlar yapılmaktadır.

3- Boyun Fıtığı Ameliyatı:
Yukarıda bahsedilen tedavi şekillerinden fayda görmeyen ve cerrahi boyutlarda boyun fıtığı olan hastalara cerrahi müdahale gereksinimi meydana gelebilir. Bu ameliyatta amaç sinire baskı yapan disk parçalarının çıkarılmasıdır.


Boyun fıtığı ameliyatları teknik ve gereklilik hallerinde boynun önünden mi yoksa enseden mi yapılacağı ile ilgili teknik karar disk herniasyonunun tam konumu, cerrahın tecrübesi ve tercihleri gibi pek çok faktörle belirlenir. Bu yaklaşımlarda diskin sinire baskı yapan bölümü genelde çıkarılır ve sonuçları başarılıdır.


Önden yaklaşımda herniye olan disk parçasına ulaşmak için diskin büyük bölümü de çıkarılacağından genellikle aynı seansta yapılan bir füzyon işlemi de gerekli olur. Füzyon işleminin en büyük riski hastanın boyununda azda olsa hareket kısıtlılığı yapmasıdır. Günümüzde füzyon uygulamak yerine çıkartılan diskin yerine konacak hareketli protezler uygulanabilmektedir. Protez takılacak hasta grupları sınırlıdır. Hastanın disk aralığında bozulma olmamış ve disk aralığının yüksekliği nispeten korunmuş hastalardır.

Doç. Dr. Özhan Merzuk Uçkun
İzmir Medicana İnternational Hastanesi

HIZLI RANDEVU